Sunday, January 22, 2017

A moving show on forced marriage


A scene from this weekend’s performance of Phka Sla at Chaktomuk Theatre. Photo by Nobuyuki Arai



Conveying the complexities – emotional and historical – of forced marriage under the Khmer Rouge through art is no easy task. But the dancers and musicians of the Sophiline Arts Ensemble and Khmer Arts delivered on just that over the weekend to three sold out audiences at Phnom Penh’s Chaktomuk Theatre.

Phka Sla – which means “areca flowers” in Khmer – is a mixture of contemporary and traditional dance, which premiered over the weekend as part of the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia’s effort to provide cultural and moral “reparations” to the victims of the Khmer Rouge regime – in this case, the 779 civil parties who testified about forced marriages in the ongoing case 002/02 against former Democratic Kampuchea leaders Khieu Samphan and Nuon Chea regarding their participation in the crime against humanity of forced marriage.

The testimonies of civil parties to the court form the basis of the storylines in the show, and the fates of those forced to marry under the regime are seamlessly woven into the choreography.

The performance opens with a traditional marriage, alongside an introduction of the concept of forced marriage as a policy of the Khmer Rouge regime, which encouraged it to boost the population. The practice remains a poorly understood form of the regime’s gender-based violence.

“Why wouldn’t a man want a wife?” the narrator asks. Before they can ponder the question, a flashback to 1978 transports the audience. The all-female dance troupe acts out scenes of forced labour as three menacing cadres watch over them. One by one, dancers are plucked from their work assignments and paired off, all in violent yet graceful movements.

Paired off, and symbolically bound by their kramas, the dancers convey the options faced by those who had to live through forced marriage. Some dance in harmony; others clearly struggle.

The production successfully avoids one-dimensional portrayals of the Khmer Rouge period. In one scene, Pisey, a woman executed by Angkar for killing her Khmer Rouge-appointed husband, is reunited with him in the afterlife, and they find reconciliation in their dialogue.

“I fought to liberate Cambodia from the corrupt Lon Nol government and the American imperialists . . . I wanted a fair, prosperous and independent Cambodia,” the cadre pleads, realising that the Khmer Rouge’s attempt at a utopia has catastrophically backfired as Pisey forgives him.

The music, which features variants on traditional melodies and interludes in which patriotic songs from the Khmer Rouge, cleverly immerses the audience into a challenging emotional and historical context.

The performance also captures the nuanced stories of couples that chose to stay together and renew their vows years later despite having been forced to marry.

Speaking after the show last night, civil party Om Noeun said her hope is that young people not only understand the history of forced marriage but value the chance they have to love freely.

“Phka Sla symbolises our happiness,” she said. “Don’t abuse it.”

Meanwhile Seng Thong, a civil party from Ratanakkiri province, noted that disbelief and denial of what happened persist, a continuing source of anguish for those who lived through forced marriage.

For Soth Sovandy, one of the dancers, performing Phka Sla was so personal that it brought her to tears after the performance.

“I’m very happy to able to tell you the story of my parents [who were forced to marry] to you all,” she explained.

If the objective was to reach a young audience, as civil party lawyer Marie Guiraud stated in her opening remarks, then Phka Sla may have succeeded, if the feedback from young members of the audience is any indication.

“It’s a story everyone should know and not be scared of,” 24-year-old youth arts advocate Lomorpich Rithy told the Post. For Sreypov Oung, 23, this was the first time she had seriously confronted Khmer Rouge history.

“Before I just knew the word ‘Khmer Rouge Regime’ and just heard a little story from my friends and parents and relatives, but I never got a deep understanding, but today I got a greater understanding of what is the Khmer Rouge regime.”

Saturday, January 21, 2017

ក្រុម​យុវជន​នឹង​ពិភាក្សា​អំពី​ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​លើ​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ

ក្មេងៗ​កំពុង​លេង​ទឹក​នៅ​ចំណុច​ភូមិ​កោះត្នោត ស្រុក​សំបូរ ខេត្ត​ក្រចេះ ជា​ទី​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​គម្រោង​សាងសង់​វារីអគ្គិសនី​សំបូរ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០១៦។  រូបថត​សមាគម​និស្សិត​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ



ក្រុម​​យុវជន​នឹង​រៀបចំ​​​​វេទិកា​ពិភាក្សា​អំពី​ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​លើ​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​​មករា។

កិច្ច​ពិភាក្សា​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ការ​យល់​ដឹង​របស់​យុវជន​អំពី​ការ​គ្រប់គ្រង​ទឹក និង​បញ្ហា​ប្រឈម​​​​​​នៃ​​​​​ការ​​​​សាង​​​​សង់​​​​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​​នៅ​​​លើ​​​ដង​​​ទន្លេ តាម​រយៈ​ការ​ជជែក​ដេញដោល​គ្នា​របស់​ក្រុម​​​​យុវជន​​​ដែល​បាន​​ចុះ​​កម្មសិក្សា​​នៅ​តំបន់​​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​កាល​ពី​ពេល​កន្លង​ទៅ។

ប្រធាន​​​បណ្តាញ​​​យុវជន​​​កម្ពុជា​ ​​លោក​ ទឹម ម៉ាឡៃ ឱ្យ​អាស៊ីសេរី ដឹង​នៅ​រសៀល​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​មករា ​​ថា ក្រុម​​យុវជន​នឹង​ជជែក​គ្នា​ជុំវិញ​អ្វី​ដែល​ពួកគេ​បាន​សិក្សា និង​សង្កេត​ឃើញ ដើម្បី​ថ្លឹងថ្លែង​អំពី​​​​​ផល​ប្រយោជន៍ និង​​​ផល​​ប៉ះ​ពាល់​នៃ​ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​លើ​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ។

ប្រធាន​​បណ្តាញ​​យុវជន​​កម្ពុជា ​​លោក​ ទឹម ម៉ាឡៃ ឱ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា បន្ទាប់​ពី​កិច្ច​ពិភាក្សា​នេះ ក្រុម​យុវជន​​​នឹង​​យក​ក្តី​កង្វល់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ផល​ប៉ះពាល់​ដែល​យុវជន​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ពិភាក្សា​នេះ​ទៅ​ដាក់​ជូន​ក្រសួង ឬ​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​ដែល​កំពុង​ធ្វើ​ការ​លើ​គម្រោង​សាងសង់​ទំនប់​​វារីអគ្គិសនី​នេះ​ដើម្បី​យក​ទៅ​ពិចារណា។

ប្រធាន​អង្គការ​រូប​នេះ​បញ្ជាក់​ថា បច្ចុប្បន្ន​​លោក​​បារម្ភ​​ខ្លាំង​ចំពោះ​​ការ​​សាងសង់​​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ដនសាហុង (Don Sahong) របស់​ប្រទេស​ឡាវ និង​​មួយ​​ទៀត​គឺ​​ទំនប់​​វារីអគ្គិសនី​​សំបូរ ខេត្ត​ក្រចេះ៕

មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ថា​ពលករ​ខ្មែរ​នៅ​កូរ៉េ​ជួយ​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រទេស​ជាតិ​និង​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ

គ្រួសារ​របស់​ពលករ​ខ្មែរ​ដែល​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង អង្គុយ​រង់ចាំ​សាច់ញាតិ​របស់​ខ្លួន​ដែល​ត្រឡប់​មក​ពី​ប្រទេស​កូរ៉េ នា​អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៥ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៧។ RFA

 

មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​អះអាង​ថា ពលករ​ចំណាក​ស្រុក​ដែល​កំពុង​បំពេញ​ការងារ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​បច្ចុប្បន្ន បាន​ជួយ​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រទេស​ជាតិ​យ៉ាង​ច្រើន។ ទន្ទឹម​នឹង​គ្នា​នេះ សង្គម​ស៊ីវិល​ដែល​ធ្វើ​ការ​លើក​ស្ទួយ​សិទ្ធិ​ពលករ​ចំណាក​ស្រុក ស្នើ​ឲ្យ​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​ពង្រឹង​យន្តការ​ច្បាប់​គាំពារ​ពលករ​ខ្មែរ​ដែល​កំពុង​បំពេញ​ការងារ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ហានិភ័យ និង​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​ការងារ។ ដោយ​ឡែក​ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​ធនធាន​មនុស្ស​នៃ​ក្រសួង​ការងារ​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ដែល​ជា​ប្រទេស​មួយ​ទទួល​ពលករ​ខ្មែរ​ក្នុង​ចំណោម​ពលករ​ពី​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត បាន​ផ្ដល់​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ​១ ដល់​ពលករ​កម្ពុជា ថា​ជា​ពលករ​មាន​អត្តចរិត​អត់ធ្មត់ តស៊ូ និង​មាន​ភាព​អំណត់​ក្នុង​ការងារ។

មួយ​ឆ្នាំៗ​ពលករ​ខ្មែរ​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង បាន​ផ្ញើ​លុយ​មក​ឲ្យ​ក្រុម​គ្រួសារ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា មិន​តិច​ជាង ៣០០​លាន​ដុល្លារ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ក្នុង​ចំណោម​ពលករ​ជាង ៥​ម៉ឺន​នាក់។

ឯក​អគ្គរាជ​ទូត​កម្ពុជា ប្រចាំ​សាធារណរដ្ឋ​កូរ៉េ លោក ឡុង ឌីម៉ង់ បាន​ផ្ដល់​សម្ភាសន៍​ពី​ប្រទេស​កូរ៉េ មក​ដោយ​អះអាង​ថា ជា​មធ្យម​ពលករ​ខ្មែរ​ម្នាក់​បាន​ផ្ញើ​លុយ​មក​អ្នក​ផ្ទះ​យ៉ាង​ហោច ៥០០​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ខែ។ លោក​ថា នេះ​ជា​ចំនួន​ដ៏​ច្រើន​ដែល​អាច​ជួយ​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា ជា​ពិសេស​ជួយ​សម្រួល​ដល់​ជីវភាព​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​ពួកគេ។ លោក​ថា ការ​បញ្ជូន​ពលករ​ខ្មែរ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស មិន​មែន​ជា​ការ​ជំរុញ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ទៅ​បម្រើ​ប្រទេស​ជាតិ​គេ​នោះ​ទេ តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ កម្ពុជា​បាន​ទទួល​ផល​ប្រយោជន៍​ជា​រួម​យ៉ាង​ច្រើន​មក​វិញ៖ «ចាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ថវិកា​នៅ​ក្នុង​ស្រុក បង្កើន​ជីវភាព​គ្រួសារ បង្កើត​ជីវភាព​ជួយ​ខ្លួន​គាត់។ ទី​២ ដែល​សំខាន់​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត គឺ​ធនធាន​មនុស្ស និង​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​គាត់»។

លោក​ឯក​អគ្គរាជ​ទូត​កម្ពុជា ប្រចាំ​សាធារណរដ្ឋ​កូរ៉េ ឲ្យ​ដឹង​ថា បច្ចុប្បន្ន​មាន​ពលករ​កំពុង​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ ចំនួន ៥៣.០០០​នាក់ និង​ពលករ​មិន​ស្រប​ច្បាប់​ប្រមាណ​ជា ៣​ពាន់ ទៅ ៤​ពាន់​នាក់​ផ្សេង​ទៀត។ ពួកគេ​ទាំង​នោះ​កំពុង​ធ្វើ​ការ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និង​វិស័យ​សំណង់។ ដោយ​ឡែក ក៏​មាន​ស្ត្រី​ខ្មែរ​រៀបការ​ជាមួយ​ស្វាមី​កូរ៉េ ជាង ១​ម៉ឺន​នាក់ និង​និស្សិត ៤០០​នាក់​កំពុង​សិក្សា និង​រស់​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ។

ចំណែក​ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្ពន្ធភាព​ការងារ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស ហៅ​កាត់​ថា សង់ត្រាល់ លោក មឿន តុលា ថ្លែង​ថា លោក​មិន​បដិសេធ​ទេ​ថា តាម​រយៈ​ការ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ពិត​ណាស់​កម្ពុជា នឹង​បាន​ទទួល​ចំណូល ប៉ុន្តែ​បើ​គិត​ពី​មួយ​ជ្រុង​ទៅ​ទៀត​នោះ តើ​ពលករ​ខ្មែរ​បាន​ជួយ​អ្វី​ខ្លះ​ទៅ​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រទេស​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ ដែល​ពួកគេ​ទៅ​បម្រើការ​នោះ? លោក​បាន​ឲ្យ​ឧទាហរណ៍​ថា នៅ​ប្រទេស​ថៃ ពលករ​ខ្មែរ​បាន​ជួយ​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​ថៃ រាប់​កោដ្ឋ​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ បើ​សិន​ជា​រដ្ឋាភិបាល​អាច​ផ្ដល់​ជម្រើស​ការងារ​ដែល​ធ្វើ​បាន​នៅ​ក្នុង​ស្រុក ពលករ​ក៏​មិន​ចាំបាច់​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ដែល​ពេល​នោះ សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​នឹង​ល្អ​ប្រសើរ​ជាង។

លោក មឿន តុលា៖ «យើង​មើល​ឃើញ​ពលករ​ខ្មែរ​យើង និង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​យើង​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ហ្នឹង នៅ​ក្នុង​ការងារ​ដែល​គាត់​អាច​ធ្វើ​បាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស។ ឧទាហរណ៍​ថា នៅ​ថៃ គាត់​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​វិស័យ​កសិកម្ម ទៅ​ដាំ​បន្លែ​ឲ្យ​គេ ទៅ​បេះ​បន្លែ​ផ្លែ​ឈើ ទៅ​មើល​ចម្ការ​ឲ្យ​គេ ។ល។ ហើយ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​សំណង់។ បើ​សិន​ជា​យើង​ជួយ​ពលរដ្ឋ​យើង ជួយ​កសិករ​ឲ្យ​មាន​របប​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ហ្នឹង ខ្ញុំ​គិត​ថា យើង​ជួយ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​ស្រុក​យើង​ច្រើន​ជាង ជា​ជាង​បញ្ជូន​ពលរដ្ឋ​យើង​ទៅ»។

ប្រភព​ពី​ពលករ​ដែល​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា អ្នក​ធ្វើ​ផ្នែក​កសិកម្ម​នៅ​ប្រទេស​នេះ អាច​បាន​ប្រាក់​ខែ​ក្នុង​មួយ​ខែ​ពី ៧០០​ដុល្លារ ដល់ ១.៣០០​ដុល្លារ។ ចំណែក​អ្នក​ធ្វើ​ផ្នែក​ឧស្សាហកម្ម​អាច​បាន​ពី ១.៥០០​ដុល្លារ ដល់ ២.៥០០​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ខែ។

ពលករ​មួយ​រូប​ដែល​កំពុង​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ ខាង​ផ្នែក​កសិកម្ម គឺ​យុវជន ពៅ មីណា ថ្លែង​ថា គាត់​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​នេះ​ជាង ៣​ឆ្នាំ​មក​ហើយ។ ជា​រៀងរាល់​មួយ​ខែ ឬ ៣​ខែ​ម្ដង គាត់​តែង​ផ្ញើ​ប្រាក់​ឈ្នួល​មក​ឲ្យ​ម្ដាយ​របស់​គាត់​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ។ លោក​ទទួល​ស្គាល់​ថា ក្រៅ​អំពី​ប្រាក់​ឈ្នួល​ខ្ពស់ កូរ៉េ​មាន​លក្ខខណ្ឌ​ការងារ​ល្អ​ច្រើន ប៉ុន្តែ​ជៀស​មិន​រួច​ពី​ថៅកែ​កេង​ប្រវ័ញ្ច​កម្លាំង​ពលករ​ឡើយ។

លោក​បន្ត​ថា នៅ​ពេល​ជួប​ទុក្ខ​លំបាក​ក្នុង​ការងារ លោក​ពិបាក​នឹង​ស្វែង​រក​កិច្ច​អន្តរាគមន៍​ណាស់។ ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត ប្រសិន​ជា​មាន​សហជីព​ក្នុង​រោងចក្រ ឬ​ស្ថាប័ន​ការងារ​នោះ​អាច​នឹង​ជួយ​សម្រួល​ដល់​ពួកគេ​ថែម​ទៀត៖ «ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា ដូច​ជាំ​​ថៅកែ​ធ្វើបាប កេង​កិប​លុយ វាយដំ​អី​ទៅ តេ​ទៅ​គឺ​ក្រសួង ដោះស្រាយ​អត់​ចេញ​ហ្មង តែ​បាន​ពួក​កូរ៉េ ជឿ​ព្រះ​យេស៊ូ​អី​នៅ​ព្រះវិហារ គេ​ខំ​ប្ដឹងផ្ដល់​ឲ្យ​យើង​ជាង​អាច​ឈ្នះ​ក្ដី។ សំណូមពរ​ដាក់​ក្រសួង​ការងារ​ខ្មែរ​មួយ​មក​បាន​ហើយ ព្រោះ​ខ្ញុំ​ទៅ​ដូរ​ការងារ​ម្ដងៗ ពិបាក​ណាស់ អត់​មាន​ខ្មែរ​ទៅ​បក​ប្រែ​ឲ្យ​ទេ ទៅ​ទាំង​ងងឹតងងល់​ហ្មង។ ថៅកែ​ធ្វើ​បាប​ភាគ​ច្រើន​គឺ​ស្រីៗ​ហ្មង»។

ជុំវិញ​ដំណើរ​ការ​បញ្ជូន​ពលករ​ទៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ​នេះ ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្ពន្ធភាព​ការងារ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស លោក មឿន តុលា មើល​ឃើញ​ថា ការ​បញ្ជូន​ពលករ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ មាន​ចំណុច​ល្អ​ត្រង់​ថា ជា​ការ​បញ្ជូន​តាម​រយៈ​ប្រព័ន្ធ​រដ្ឋ​និង​រដ្ឋ ដែល​ជា​ប្រព័ន្ធ​ច្បាស់លាស់ មាន​ការ​ប្រឡង​ភាសា និង​ធ្វើ​តេស្ត​ត្រឹមត្រូវ ដែល​ការ​ធ្វើ​ដូច្នេះ នាំ​ឲ្យ​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​កេងប្រវ័ញ្ច ការ​រំលោភ​បំពាន និង​ការ​ធ្វើ​បាប​មាន​កម្រិត​តិចតួច​ជាង​ប្រទេស​ដែល​បញ្ជូន​ពលករ​តាម​ភាគី​ទី​៣ គឺ​មាន​ន័យ​ថា រដ្ឋ​ផ្ដល់​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ជ្រើសរើស​ជា​អ្នក​បញ្ជូន​ទៅ​ប្រទេស​ភាគី​ទី​៣។

លោក មឿន តុលា អះអាង​ថា ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ ល្អ​ច្រើន សូម្បី​តែ​ប្រាក់​ឈ្នួល​ក៏​បាន​ខ្ពស់ គឺ​នៅ​សេសសល់​ចំណុច​ខ្វះ​ចន្លោះ​តិចតួច​ដែល​គួរ​កែលំអ​ដើម្បី​ជួយ​ឲ្យ​លក្ខខណ្ឌ​ការងារ​នៅ​ទីនោះ​កាន់​តែ​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ​ថែម​ទៀត ដូចជា​ពលករ​គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​បង្កើត​សហជីព។

លោក​ថា សង្គម​ស៊ីវិល​កំពុង​ធ្វើការ​ជាមួយ​សហជីព​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​ពី​សិទ្ធិ​ដែល​ថា កម្មករ ពលករ​ចំណាក​ស្រុក​ត្រូវ​មាន​សិទ្ធិ​ចូល​រួម​សហជីព​ដើម្បី​ឲ្យ​ពួកគេ​មាន​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ចរចា​ជាមួយ​ថៅកែ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ម៉ោង​ធ្វើការ និង​ប្រាក់​ឈ្នួល​របស់​ពួកគេ៖ «សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ចូល​រួម​សហជីព​នៅ​ក្នុង MOU ហ្នឹង ហើយ​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​សន្យា​ជាមួយ​ជន​អន្តោប្រវេសន្ត​របស់​គេ​ហ្នឹង ពលករ​ចំណាក​ស្រុក គឺ​គេ​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចូលរួម​សហជីព​ទេ កន្លែង​ហ្នឹង​ដែល​ខាង​សហជីព​គេ​កំពុង​តែ​តស៊ូ​មតិ​ដើម្បី​ទាមទារ​សិទ្ធិ។ នៅ​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង​នេះ សហជីព​នៅ​កូរ៉េ​ខ្លាំង​ដែរ សហជីព​គេ​មិន​ដូច​នៅ​ម៉ាឡេស៊ី នៅ​ថៃ អី​ទេ។ ទោះ​បី​ជា​ច្បាប់​ហាមឃាត់​ក៏​ដោយ មាន​ពេល​ខ្លះ​ក៏​សហជីព​អាច​ជួយ​បាន​ដែរ អ៊ីចឹង​បាន​ជា​ចេះ​តែ​ព្យាយាម​ភ្ជាប់ (Connect) សហជីព​នៅ​កូរ៉េ​ហ្នឹង​ទៅ។ ពេល​ខ្លះ​ក៏​យើង​ពឹង​ឲ្យ​គេ​ជួយ​ទៅ ពួក​ហ្នឹង​ក៏​អាច​ជួយ​បាន​ខ្លះ​ដែរ។ ឥឡូវ​គេ​កំពុង​តែ​ទម្លុះ​ឧបសគ្គ​មួយ​ដែល​ហាម​ឃាត់​ពលករ​ចំណាក​ស្រុក​ក្នុង​ការ​ចូលរួម​សហជីព​ហ្នឹង»។

តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​តស៊ូ​មតិ​ឲ្យ​អាច​បង្កើត​សហជីព​ក្នុង​រោងចក្រ​នោះ ឯក​អគ្គរាជ​ទូត​កម្ពុជា ប្រចាំ​សាធារណរដ្ឋ​កូរ៉េ លោក ឡុង ឌីម៉ង់ យល់​ឃើញ​ថា ការ​ទាមទារ​ខ្លះ អាច​នាំ​ឲ្យ​កូរ៉េ​អាច​នឹង​កាត់​កូតា​ក្នុង​ការ​ផ្ដល់​ពលករ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​កូរ៉េ ដែល​ឆ្នាំ​២០១៧ នេះ មាន​ពលករ​ឡាវ ទើប​បាន​បញ្ចូល​ទៀត។ លោក​ថា កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៦ មាន​កូតា​ជិត ១​ម៉ឺន​នាក់ ដែល​លោក​បារម្ភ​ថា នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧ កម្ពុជា​អាច​ធ្លាក់​កូតា​ក្រោម ៩​ពាន់​នាក់ ដោយសារ​មាន​ពលករ​បរទេស​ប្រទេស​ថ្មីៗ​ទៀត​ចូល​មក។

ក្រៅ​អំពី​បាន​ចំណូល​ខ្ពស់ លោក​មាន​មោទនភាព​ថា ក្នុង​ចំណោម​ពលករ​ពី​ប្រទេស​ចំនួន​១៥ ដែល​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​ធនធាន​មនុស្ស​នៃ​ក្រសួង​ការងារ​កូរ៉េ បាន​ចាត់​ទុក​ពលករ​កម្ពុជា ជា​ពលករ​លេខ​១ ដែល​ថៅកែ និង​មេការ​រោងចក្រ​ជា​ទូទៅ គេ​ចូល​ចិត្ត​ពលករ​កម្ពុជា ទាំង​អត្តចរិត ការ​អត់ធ្មត់ តស៊ូ និង​មាន​ភាព​អំណត់​ក្នុង​ការងារ៖ «មាន​ការ​អី ជួយ​ជំរុញ​គ្នា​ជាមួយ​ស្ថានទូត​មក ដើម្បី​ជួយ​ជីវភាព និង​ជួយ​បញ្ហា​របស់​ពលករ​កើត​ឡើង សុំ​ធ្វើ​បែប​ហ្នឹង»។

រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការងារ និង​បណ្ដុះបណ្ដាល​វិជ្ជាជីវៈ លោក អ៊ិត សំហេង បាន​ឲ្យ​ដឹង​កាល​ពី​ចុង​ឆ្នាំ​២០១៦ ថា ពលករ​ខ្មែរ​កំពុង​ធ្វើ​ការ​នៅ​បរទេស​មាន ១,១​លាន​នាក់ ក្នុង​នោះ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ ច្រើន​ជាង​គេ​មាន​ប្រមាណ ១​លាន​នាក់ បន្ទាប់​មក​គឺ​នៅ​កូរ៉េ និង​នៅ​ម៉ាឡេស៊ី ជប៉ុន និង​ប្រទេស​សិង្ហបុរី។

នៅ​ក្នុង​ពិធី​សន្និបាត​បូក​សរុប​លទ្ធផល​ការងារ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​២០១៦ របស់​ក្រសួង​ការងារ លោក អ៊ិត សំហេង អះអាង​ថា នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥ កន្លង​ទៅ​នេះ ជា​ការ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ដោយ​សុទិដ្ឋិនិយម មិន​ខ្ពស់​ពេក មិន​ទាប​ពេក ចំណូល​ដែល​ពលករ​បាន​សន្សំ​ពី​ការងារ​ហើយ​ផ្ញើ​មក​ប្រទេស​វិញ ផ្ញើ​មក​ក្រុម​គ្រួសារ​សរុប​ទៅ​ប្រហែល​ជា​ជាង ១​ពាន់​លាន​ដុល្លារ៕

សហគមន៍​ព្នង​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី​ស្នើ​អាជ្ញាធរ​ដោះស្រាយ​សំណង​សែន​ព្រេន​ដី​ខ្ទម​អ្នក​តា

សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ព្នង ភូមិ​ពូត្រែង ឃុំ​ដាក់ដាំ ស្រុក​អូររាំង ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី បង្ហាញ​ទីតាំង​ខ្ទម​អ្នកតា​ដែល​មន្ត្រី​សាលា​ស្រុក​ឈូស​ឆាយ​យក​ដី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៦

 

សហគមន៍​ព្នង​ភូមិ​ពូត្រែង ឃុំ​ដាក់ដាំ ស្រុក​អូររាំង ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី មិន​ទាន់​ទទួល​បាន​ដំណោះស្រាយ​សមស្រប​ទាក់ទិន​ការ​ឈូស​ឆាយ​ដី​ប៉ះពាល់​តំបន់​ទួល​អ្នក​តា ទីសក្ការៈ​របស់​សហគមន៍​នៅ​ឡើយ។ អ្នក​ភូមិ​បដិសេធ​ការ​សម្របសម្រួល​ផ្ដល់​សំណង​សែន​ព្រេន​ដែល​អាជ្ញាធរ​ភូមិ ឃុំ​សម្រេច​​ដោយ​គ្មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​តំណាង​សហគមន៍។

តំណាង​សហគមន៍​ភូមិ​ពូត្រែង ឃុំ​ដាក់ដាំ អំពាវនាវ​ឲ្យ​អាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ​ពន្លឿន​ការ​ដោះស្រាយ​សំណង​សែនព្រេន​ជំនឿ​ប្រពៃណី​ពាក់ព័ន្ធ​មន្ត្រី​អាជ្ញាធរ​ស្រុក​ឈូស​ឆាយ​ដី​ប៉ះពាល់​តំបន់​ខ្ទម​អ្នក​តា​សហគមន៍។

ប្រធាន​សហគមន៍ លោក ព្យាន ច្រែន បញ្ជាក់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មករា ថា សហគមន៍​បដិសេធ​មិន​ទទួល​​យក​ការ​សម្របសម្រួល​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​មន្ត្រី​ភូមិ​ឃុំ​ទេ ពីព្រោះ​មិន​មាន​វត្តមាន​តំណាង​សហគមន៍​ និង​ចាស់​ទុំ​ចូលរួម​សម្រេច។ លោក​កត់សំគាល់​ថា ស្ត្រីៗ​ជា​សមាជិក​សហគមន៍​ប្រមាណ ១០​នាក់​ត្រូវ​​បាន​អាជ្ញាធរ​អញ្ជើញ​ចូល​រួម​សម្របសម្រួល​ទទួល​ប្រាក់​សំណង ក៏​ប៉ុន្តែ​អ្នក​ភូមិ​ភាគ​ច្រើន​បដិសេធ​​មិន​ទទួល​យក​ដំណោះស្រាយ​នោះ​ទេ៖ «មក​ពី​ភ្នំពេញ ដល់​ផ្ទះ​កូន​ខ្ញុំ​ប្រាប់​ថា គេ​ដោះស្រាយ​ឲ្យ ១០០ ​កាល​នោះ​ខ្ញុំ​ទារ ២​ពាន់​ដុល្លារ ខ្ញុំ​ថា​អត់​​ចង់​ទេ យើង​អត់​ព្រម​ទេ ប្រាក់​ផាក​ពិន័យ​ផ្សេង សែន​ព្រេន​ផ្សេង»។

​សហគមន៍​ភូមិ​ពូត្រែង កាល​ពី​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៦ បាន​ដាក់​ពាក្យ​ប្តឹង​មន្ត្រី​សាលា​ស្រុក​អូររាំង លោក ខៀវ ព្រិល ពី​បទ​ឈូស​ឆាយ​ដី​ប៉ះពាល់​តំបន់​សក្ការៈ​សហគមន៍ និង​ទាមទារ​សំណង​សែន​ព្រេន ២​ពាន់​ដុល្លារ។ រហូត​ដល់​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៦ មន្ត្រី​អាជ្ញាធរ​ភូមិ ឃុំ បាន​សម្របសម្រួល​ឲ្យ​ភាគី​ចុង​ចោទ​ផ្ដល់​សំណង​សែនព្រេន​ខ្ទម​អ្នក​តា​ជា​ប្រាក់ ១០០​ដុល្លារ ក៏​ប៉ុន្តែ​ចាស់​ទុំ និង​តំណាង​​សហគមន៍​មិន​យល់​ស្រប។

ប្រធាន​ភូមិ​ពូត្រែង លោក ប្លង់ សេង បញ្ជាក់​ដែរ​ថា បន្ទាប់​ពី​សហគមន៍​បដិសេធ​នោះ​មក ដំណោះ​ស្រាយ​ការ​តវ៉ា​របស់​សហគមន៍​អូស​បន្លាយ​រហូត​បច្ចុប្បន្ន ដោយសារ​តែ​ភាគី​ទាំង​ពីរ​មិន​បាន​​ជួប​ដោះស្រាយ​គ្នា​បន្ត​ឡើយ។ លោក​ថា អាជ្ញាធរ​ភូមិ​ឃុំ និង​រៀបចំ​គម្រោង​ជួបជុំ​គ្នា​នេះ​ជា​ថ្មី ដើម្បី​បន្ត​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​ឡើង​វិញ៖ «ចាស់​ទុំ​បន្ទោស​គ្នា​គេ​ទៀត​ថា ដោះស្រាយ​តែ​ម្នាក់​គាត់​ថា​ឲ្យ ១០០ បើ​ត្រឹម ៥០០​អត់​ស្អី​ទេ ចាំ​​ជួយ​ដោះស្រាយ​ក្រោយ​ទៀត»។

​កាល​ពី​ពាក់​កណ្ដាល​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៦ សហគមន៍​ពូត្រែង ប្រមាណ ៥០​នាក់ បាន​នាំ​គ្នា​រារាំង​គ្រឿងចក្រ​របស់​មន្ត្រី​សាលា​ស្រុក​ដែល​ព្យាយាម​ឈូស​ឆាយ​ដី​បំពាន​លើ​ដី​តំបន់​ខ្ទម​អ្នក​តា​សហគមន៍​មាន​ទំហំ​ប្រមាណ​កន្លះ​ហិកតារ​នៅ​លើ​ដី​ទួល​នៃ​តំបន់​ភ្នំ ឋិត​នៅ​ចម្ងាយ​ជាង​មួយ​គីឡូម៉ែត្រ​​ពី​ភូមិ​ពូត្រែង។

អភិបាល​ស្រុក​អូររាំង លោក ឆេង ទុនណារី បញ្ជាក់​ថា អាជ្ញាធរ​ស្រុក​បាន​ណែនាំ​ឲ្យ​អាជ្ញាធរ​ភូមិ​ឃុំ​សម្របសម្រួល​សង​សំណង​សែនព្រេន​នេះ​ជូន​សហគមន៍​ឲ្យ​បាន​សមស្រប ក៏ប៉ុន្តែ​លោក​មិន​បាន​ដឹង​ពី​លទ្ធផល​នៃ​ការ​សម្របសម្រួល​នោះ​ទេ។

លោក​ថា ប្រសិន​សហគមន៍​មិន​យល់​​ស្រប​ការ​ដោះស្រាយ​របស់​អាជ្ញាធរ​ភូមិ​ឃុំ អាជ្ញាធរ​ស្រុក​នឹង​ណែនាំ​ឲ្យ​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ជួបជុំ​ដោះស្រាយ​​បញ្ហា​នេះ​ជា​ថ្មី​ទៀត៖ «កន្លង​ទៅ​ខ្ញុំ​បាន​ទុក​ពេល​ឲ្យ​គាត់​ជជែក​គ្នា​ដោយសារ​បង​ប្អូន​ដែល​ទាមទារ​អត់​ទាន់​សម្រេច​ថា ត្រូវ​ទាមទារ​យ៉ាង​ម៉េច»។

​ជំនឿ​របស់​ជនជាតិ​ព្នង ភូមិ​ពូត្រែង រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ពួកគេ​តែង​រួម​គ្នា​រៀបចំ​កាប់​ជ្រូក​មួយ​ក្បាល ស្ងោរ​មាន់ និង​ស្រា ពាង​តាម​ក្រុម​គ្រួសារ​នីមួយៗ យក​មក​សែន​ខ្ទម អ្នក​តា​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា អ្នក​តា​ឡាវអន់យើ ឬ​អ្នកតា​​ត្រពាំងតាយើ ដែល​អ្នក​ភូមិ​ជឿ​ថា បារមី​អ្នក​តា​នេះ​ជួយ​ឲ្យ​អ្នក​ភូមិ​ទទួល​បាន​ភោគផល​កសិកម្ម​ល្អ ចៀស​ផុត​បាតុភូត​រន្ទះ​បាញ់ ងាប់​គោ ក្របី និង​ស្លាប់​អ្នក​ភូមិ ឬ​ការពារ​មិន​ឲ្យ​កើត​មាន​ជំងឺ​​រាតត្បាត​ក្នុង​ភូមិ ពិសេស​គឺ​ការពារ​សត្វ​ឃ្មុំ និង​គ្រោះថ្នាក់ ខណៈ​អ្នក​ភូមិ​ស្វែង​រក​ឃ្មុំ​ក្នុង​ព្រៃ​ជា​​មុខ​របរ។

តំណាង​សហគមន៍​បញ្ជាក់​ថា អ្នក​ភូមិ​នឹង​យល់​ព្រម​សម្របសម្រួល ប្រសិន​អ្នក​ឈូស​ឆាយ​ដី​សង​សំណង​សែនព្រេន​ជា​ប្រាក់ ២​លាន​រៀល និង​ជ្រូក​​​មួយ​ក្បាល មាន់​១ និង​ស្រា​ពីរ​ពាង៕

ក្រសួង​ព្រម​ស្រាវជ្រាវ​ករណី​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​នៃ​ការ​ផ្ដល់​​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​តាម​សំណើ​គ.ជ.ប


ប្រជាពលរដ្ឋ​នាំ​គ្នា​ទៅ​ធ្វើ​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​គំរូ​ថ្មី​នៅ​ឃុំ​រកាអារ ស្រុក​កងមាស ខេត្ត​កំពង់ចាម កាល​ពី​ខែ​សីហា ២០១៥។  RFA/Saut Sokprathna



ក្រសួង​មហាផ្ទៃ យល់​ព្រម​ចុះ​សិក្សា​ដល់​ទីតាំង​ផ្ទាល់​ដើម្បី​ស្រាវជ្រាវ​ករណី​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​នៃ​ការ​ផ្ដល់​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ តប​តាម​សំណើ​របស់​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត (គ.ជ.ប)។ ចំណែក​ភាគី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដែល​ជាដើម​បណ្ដឹង​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​សើរើ​នៃ​ការ​ធ្វើ​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ស្វាគមន៍​ចំពោះ​ចំណាត់​ការ​នេះ ប៉ុន្តែ​ទាមទារ​ឲ្យ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ ត្រូវ​ចុះ​ពិនិត្យ​ស្រាវជ្រាវ​គ្រប់​ករណី​ដល់​ទី​តាំង​ពិត។

ក្នុង​ចំណោម​បញ្ជី​ឈ្មោះ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​ដំបូង​ចំនួន ១៧៩ ដែល​ដើម​បណ្ដឹង​ប្ដឹង​មក គ.ជ.ប ចោទ​ប្រកាន់​អ្នក​ទាំង​នោះ​ជា​ជនបរទេស ឬ​ជា​ជនជាតិ​វៀតណាម ដែល​ទទួល​បាន​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ មិន​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់ រហូត​អាច​ទៅ​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​បាន។ ជា​លទ្ធផល ក្រសួង​មហាផ្ទៃ សម្រេច​ស្រាវជ្រាវ​ទៅ​ដល់​មូលដ្ឋាន​លើ​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​ចំនួន ២៧។

​ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​នីតិកម្ម និង​កិច្ចការ​បោះឆ្នោត អ្នកស្រី ម៉េង សុធារី ដែល​អ្នកស្រី​ជា​តំណាង​ឲ្យ​ដើម​បណ្ដឹង​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​សំណុំរឿង​ប្ដឹង​ទៅ គ.ជ.ប យល់​ថា ការ​ឆ្លើយ​តប​របស់​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ បែប​នេះ មិន​ទាន់​គ្រប់​គ្រាន់​នៅ​ឡើយ​ទេ ដោយ​អ្នកស្រី​ទាមទារ​ស៊ើប​អង្កេត​ឈ្មោះ​ចំនួន ១៧៩ ដល់​ទី​កន្លែង​ទាំង​អស់។ ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត អ្នកស្រី​ទាមទារ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ មាន​វិធានការ​ផ្លូវ​ច្បាប់​ចំពោះ​អាជ្ញាធរ​មាន​សមត្ថកិច្ច​ដែល​ផ្ដល់​ឯកសារ និង​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ មិន​ត្រឹមត្រូវ​ដល់​ជនជាតិ​វៀតណាម៖ «»។

​លិខិត​របស់​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ លោក ស ខេង ផ្ញើ​ជូន​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត លោក ស៊ិក ប៊ុនហុក ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​មករា ឲ្យ​ដឹង​ថា សំណុំរឿង​ទាំង​៧ ដែល​ត្រូវ​ស្នើ​ឲ្យ​លុប​ឈ្មោះ​ចំនួន ១៧៩ នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​ដំបូង ហើយ​ត្រូវ​បាន គ.ជ.ប ផ្ញើ​ទៅ​ក្រសួង​ឲ្យ​ស្រាវជ្រាវ​នោះ រក​ឃើញ​ថា អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​ចំនួន ១៥២ ជា​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​គំរូ​ថ្មី ត្រឹមត្រូវ និង​មាន​ទិន្នន័យ​រក្សា​ទុក​នៅ​ក្នុង​ម៉ាស៊ីន​មេ (Sever) របស់​នាយកដ្ឋាន​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ។ រី​ឯ​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​ចំនួន ២០​ទៀត ជា​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​គំរូ​ចាស់ គ្មាន​ប្រព័ន្ធ​ព័ត៌មានវិទ្យា​សម្រាប់​គ្រប់គ្រង និង​រក្សា​ទុក​ក្នុង​ទិន្នន័យ ដូច្នេះ​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​ពេល​វេលា​សមស្រប និង​មន្ត្រី​ចុះ​ស្រាវជ្រាវ​ដល់​ទីតាំង។ ចំណែក​ឯកសារ​បញ្ជាក់​អត្តសញ្ញាណ​ចំនួន ៧ តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​ពេលវេលា​សមស្រប និង​មន្ត្រី​ចុះ​ស្រាវជ្រាវ​ដល់​ទីតាំង​ផ្ទាល់។

​លិខិត​របស់​លោក ស ខេង ដដែល​មិន​បញ្ជាក់​ពី​ពេល​វេលា​ច្បាស់លាស់​នៃ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​នេះ​នៅ​ឡើយ​ទេ។ អាស៊ីសេរី មិន​ទាន់​អាច​សុំ​បញ្ជាក់​បន្ថែម​ពី​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ លោក ខៀវ សុភ័គ បាន​ទេ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មករា។

ចំណែក​សមាជិក គ.ជ.ប លោក មាន សទិ ថ្លែង​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​មករា ថា លទ្ធផល​នៃ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​នេះ អាច​ដឹង​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​២០១៧។ លោក​ដឹង​ដែរ​ថា ក្នុង​បញ្ជី​ឈ្មោះ​ដែល គ.ជ.ប បញ្ជូន​ទៅ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ ក្នុង​ករណី​ក្រសួង​រក​មិន​ទាន់​ឃើញ​ពី​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​នៃ​ការ​ផ្តល់​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ គ.ជ.ប នៅ​តែ​រក្សា​ឈ្មោះ​ទាំង​នោះ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​ដដែល។

ចំណែក​អ្នក​នាំ​ពាក្យ គ.ជ.ប  លោក ហង្ស ពុទ្ធា យល់​ថា ការ​ឆ្លើយ​តប​របស់​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ នៅ​ពេល​នេះ អាច​បញ្ជាក់​ពី​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​លើ​ការងារ គ.ជ.ប ទាក់ទង​ការ​ដោះស្រាយ​ពាក្យ​បណ្ដឹង និង​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា ឲ្យ​ដឹង​ដែរ​ថា គិត​មក​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មករា គ.ជ.ប ទទួល​បាន​បណ្ដឹង​ចំនួន ២១៣ ដែល​ស្នើ​លុប​ឈ្មោះ​មនុស្ស​ជាង ២.០០០​នាក់ ចេញ​ពី​បញ្ជី​បោះឆ្នោត ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា ជា​ជនបរទេស ឬ​ជា​ជនជាតិ​វៀតណាម៖ «»។

​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត ហៅ​កាត់​ថា គ.ជ.ប បាន​ទទួល​ពាក្យ​បណ្ដឹង​របស់ ពលរដ្ឋ និង​តំណាង​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​មករា ដំណាល​គ្នា​នឹង​ទទួល​ពាក្យ​បណ្ដឹង​នេះ គ.ជ.ប ក៏​ដោះស្រាយ​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ជា​ហូរហែ​ដែរ ហើយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៧ ខែ​មករា ស្ថាប័ន​បោះឆ្នោត​មួយ​នេះ​នឹង​បញ្ចប់​ការ​ស្រាយ​ពាក្យ​របស់​ខ្លួន។ តាម​រយៈ​ការ​ដោះស្រាយ​ពាក្យ​បណ្ដឹង​កន្លង​មក ដើម​បណ្ដឹង​ដែល​ជា​ពលរដ្ឋ និង​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដែល​ប្ដឹង គ.ជ.ប ឲ្យ​លុប​ឈ្មោះ​ជនជាតិ​វៀតណាម ចេញ​ពី​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​ដំបូង ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា អាជ្ញាធរ​ផ្ដល់​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ឬ​ឯកសារ​ពាក់ព័ន្ធ មិន​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់៕

សង្គម​ស៊ីវិល​និង​ជន​ពិការ​ស្នើ​​សាលា​រាជធានី​ផ្ដល់​ទីតាំង​ជន​ពិការ​ប្រគំ​តន្ត្រី​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​កន្លែង


ក្រុម​តន្ត្រី​មូលនិធិ​ជន​ពិការ​ប្រគំ​តន្ត្រី​នៅ​ចំណុច​ស្តុប​អាងទឹក​អូឡាំពិក នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០១៦។  RFA/Um Raingsy


សាលា​រាជធានី​ភ្នំពេញ បាន​ផ្ដល់​ទីតាំង​គ្រោង​រៀបចំ​ឆាក​ចំនួន ៣​កន្លែង ឲ្យ​ជន​ពិការ​ប្រគំ​តន្ត្រី ដើម្បី​បញ្ចប់​ការ​ច្រៀង​នៅ​តាម​ទី​សាធារណៈ​នានា ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ ជុំវិញ​ការ​ផ្ដល់​ទីតាំង​នេះ ក្រុម​ជន​ពិការ​មួយ​ចំនួន​ស្វាគមន៍​ចំពោះ​ចំណាត់​ការ​របស់​សាលា​រាជធានី​ភ្នំពេញ ក៏​ប៉ុន្តែ​នៅ​តែ​ក្ដី​ព្រួយ​បារម្ភ​ខ្លះ។

សង្គម​ស៊ីវិល​ធ្វើការ​លើក​ស្ទួយ​សិទ្ធិ​ជន​ពិការ និង​ជន​ពិការ ស្នើ​ឲ្យ​សាលា​រាជធានី​ភ្នំពេញ រៀបចំ​ផ្ដល់​ទីតាំង​ឲ្យ​ជន​ពិការ​ប្រគំ​តន្ត្រី​ចំនួន ៥​ទីតាំង ឬ​ច្រើន​ជាង​នេះ ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​មាន​ភាព​ប្រទាញប្រទង់។

សមាជិក​ក្រុម​តន្ត្រី​ក្ដី​សង្ឃឹម​ថ្មី​នៃ​ជន​ពិការ លោក ឡុង ប៊ុនរ័ត្ន ថ្លែង​ថា លោក​សប្បាយ​ចិត្ត​ដែល​សាលា​រាជធានី​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​រៀបចំ​ទីកន្លែង​ប្រគំ​តន្ត្រី​ចំនួន​៣ សម្រាប់​ជន​ពិការ ៥​ក្រុម។ លោក​បន្ត​ថា ការ​ផ្ដល់​ទីតាំង​ឲ្យ​ពួកគាត់​ប្រគំ​តន្ត្រី​តែ ៣​ទីតាំង​ដូច្នេះ គឺ​មាន​ការ​ពិបាក​ចំពោះ​បែង​ចែក​ផល​លាភ ដោយសារ​ពួកគាត់​ក្នុង​មួយ​ក្រុមៗ​មាន​ចំនួន​ច្រើន។ លោក​បារម្ភ​ទៀត​ថា តើ​ការ​ចែក​វេន​គ្នា ឬ​ដាក់​កាលវិភាគ​ប្រគំ​យ៉ាង​ដូចម្ដេច៖ «»។

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​មករា អភិបាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ លោក ប៉ា សុជាតិវង្ស បាន​បើក​កិច្ច​ប្រជុំ​មួយ​ ជាមួយ​ជន​ពិការ​ដែល​ច្រៀង​តាម​ទី​សាធារណៈ​នានា​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដើម្បី​រក​ដំណោះស្រាយ​ទីតាំង និង​រៀបចំ​ឆាក​ជូន​ពួកគាត់​ឲ្យ​បាន​សមស្រប។

លោក ប៉ា សុជាតិវង្ស បាន​បង្ហោះ​ព័ត៌មាន​នៅ​លើ​ហ្វេសប៊ុក (Facebook) របស់​លោក​ថា អង្គ​ប្រជុំ​បាន​សម្រេច​ចំនួន ៣​ចំណុច ទី​១ ឯកភាព​បញ្ចប់​ការ​ច្រៀង​តាម​ទី​សាធារណៈ​នានា​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ជំនួស​វិញ​នូវ​ការ​ច្រៀង​តាម​ទីតាំង​ដែល​រដ្ឋបាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ រៀបចំ​ជូន​ចំនួន ៣​ទីតាំង ដែល​មាន​រមណីយដ្ឋាន​វត្តភ្នំ សួន​អតីត​ទីលាន​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​សួន​ច្បារ​មុខ​វត្ត​បទុមវតី។ ទី​២ មន្ទីរ​សង្គមកិច្ច​រាជធានី ត្រូវ​សហការ​ជាមួយ​អាជ្ញាធរ​ខណ្ឌ សង្កាត់ ដើម្បី​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​ជន​ពិការ និង​ទី​៣ មន្ទីរ​សង្គមកិច្ច ត្រូវ​ជួប​ជាមួយ​ជន​ពិការ ស្វែង​យល់​អំពី​សមត្ថភាព​ចំណេះ​ជំនាញ​ដើម្បី​មាន​លទ្ធភាព​ផ្ដល់​ការងារ​ជូន​ពួកគាត់។

ជន​ពិការ​ច្រៀង​តាម​ទី​សាធារណៈ​បច្ចុប្បន្ន​មាន ២១​ក្រុម សរុប​ចំនួន ១៩៤​នាក់ ដោយ​បាន​បែងចែក​ជា​ក្រុម​ប្រគំ​តន្ត្រី​ជា ៥​ក្រុម។

ទាក់ទង​បញ្ហា​នេះ នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​អង្គការ​ជន​ពិការ​កម្ពុជា លោក ងិន សៅរ័ត្ន មើល​ឃើញ​ថា ទីតាំង​ទាំង​៣ ដែល​សាលា​រាជធានី​រៀបចំ​ឲ្យ​នៅ​មាន​បញ្ហា​ខ្លះ ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត លោក​ស្នើ​ឲ្យ​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​បន្ត​អនុវត្ត​ប្រសាសន៍​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែល​ថា នឹង​ឧបត្ថម្ភ​ឲ្យ​ជន​ពិការ​ទាំង​ឧបករណ៍​តន្ត្រី រថយន្ត និង​ស្បៀង​អាហារ​ជា​ជំនួយ​ផ្សេងៗ​ទៀត ទើប​អាច​បញ្ចប់​ការ​ច្រៀង​តាម​ទី​សាធារណៈ​របស់​ជន​ពិការ​បាន ពីព្រោះ​ពួកគាត់​ប្រកប​របរ​នេះ​សម្រាប់​តែ​ក្រពះ៖ «»។

ឆ្លើយ​តប​ការ​លើក​ឡើង​នេះ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋបាល​សាលា​រាជធានី​ភ្នំពេញ លោក ម៉េត មាសភក្ដី ថ្លែង​ថា ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ដោយ​ផ្ដល់​ទីតាំង ៣​សិន ហើយ​២ ទីតាំង​ដែល​សុំ​បន្ថែម​ទៀត​នោះ​សាលា​រាជធានី​នឹង​ពិចារណា​នៅ​ពេល​ក្រោយ។ លោក​មិន​ទាន់​អាច​កំណត់​ពេល​វេលា​ថា នឹង​ដំណើរ​ការ​នៅ​ពេល​ណា​នៅ​ឡើយ​ទេ ពីព្រោះ​នៅ​មាន​កិច្ចការ​ជា​ច្រើន​ដែល​សាលា​រាជធានី​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូច​ជា​ការ​រៀបចំ​ឆាក ឧបករណ៍​តន្ត្រី និង​មធ្យោបាយ​ធ្វើ​ដំណើរ​ដល់​ជន​ពិការ នឹង​ត្រូវ​ឧបត្ថម្ភ​ប្រចាំ​ខែ​ក្នុង​មួយ​ក្រុម ១​លាន​រៀល។

មួយ​សប្ដាហ៍​ក្រោយ ​សាលា​រាជធានី​នឹង​ជួប​ប្រជុំ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជាតិ​ដើម្បី​ជន​ពិការ ដើម្បី​ជជែក​លើ​កិច្ចការ​លំអិត​ផ្សេង​ទៀត ក្រោយ​ពី​ការ​កំណត់​ទីតាំង​រួច​នេះ៕

អ្នក​ភូមិ​នៅ​​ស្ទឹងត្រែង​បង្កើត​សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​ធម្មជាតិ​ដើម្បី​អភិរក្ស​ជីវចម្រុះ​នៅ​ទន្លេ​


ទិដ្ឋភាព​រមណីយដ្ឋាន​អេកូទេសចរណ៍​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ ស្ថិត​ក្នុង​សង្កាត់​សាមគ្គី ក្រុង​ស្ទឹងត្រែង កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១៧។ RFA/Men Sothyr


ពលរដ្ឋ​រស់​នៅ​ភូមិ​ខេ សង្កាត់​សាមគ្គី ក្រុង​ស្ទឹងត្រែង ស្នើ​សុំ​បង្កើត​សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ។ ការ​បង្កើត​សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​ធម្មជាតិ ប្រយោជន៍​គាំពារ​បរិស្ថាន​ធម្មជាតិ និង​ទាញ​យក​ប្រយោជន៍​ពី​ទេសភាព​ធនធាន​ធម្មជាតិ​មក​បម្រើ​វិស័យ​ទេសចរណ៍ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​រួម​ចំណែក​ការពារ​ប្រព័ន្ធ​ជីវចម្រុះ​ទន្លេ​មេគង្គ និង​បង្កើន​ការងារ​ដល់​សហគមន៍។

តើ​នៅ​តំបន់​នោះ​មាន​សក្ដានុពល​ធម្មជាតិ​អ្វី​ខ្លះ បាន​ជា​ពលរដ្ឋ​រួម​គ្នា​បង្កើត​សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​ធម្មជាតិ?

​តំបន់​ទេសចរណ៍​ធម្មជាតិ នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ​មាន​លក្ខណៈ​ខុសប្លែក​ពី​តំបន់​ផ្សេងៗ កំពុង​ទាក់ទាញ​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​ពី​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ។ សក្ដានុពល​ធម្មជាតិ​នៅ​តំបន់​នោះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​រស់​នៅ​ភូមិ​ខេ សង្កាត់​សាមគ្គី ក្រុង​ស្ទឹងត្រែង ផ្ដួចផ្ដើម​ស្នើ​សុំ​បង្កើត​សហគមន៍​ទេសចរ​ឈ្មោះ "សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ"។ អ្នក​ភូមិ​បាន​រៃ​អង្គាស​ប្រាក់​គ្នា សាងសង់​ផ្ទះ​ទឹក ទិញ​ទូក​ដឹក​ជញ្ជូន​ភ្ញៀវ  និង​សម្ភារៈ​ផ្សេងៗ​ដែល​បម្រើ​ឲ្យ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ។

សមាជិក​សហគមន៍ លោក ប៉ាល់ សុវណ្ណារ៉ា ឲ្យ​ដឹង​ថា គោលបំណង​បង្កើត​សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​ធម្មជាតិ គឺ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ រួម​គ្នា​ថែរក្សា​អន្លង់​អភិរក្ស​ថ្មបាំង ឬ​អភិរក្ស​ជលផល ទប់ស្កាត់​បទល្មើស​នេសាទ ថែរក្សា​តំបន់​រ៉ាំសា និង​អភិរក្ស​ប្រព័ន្ធ​ជីវចម្រុះ។ លោក​បន្ត​ថា លក្ខណៈ​ពិសេស​នៅ​រមណីយដ្ឋាន​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ គឺ​មាន​រុក្ខជាតិ​ដុះ​ចេញ​ពី​ផ្ទៃ​ទឹក​រំលេច​ឫស​ឈើ​ស្រស់​ស្អាត អម​ដោយ​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​ធម្មជាតិ និង​មាន​ទឹក​ទន្លេ​មេគង្គ​ហូរ​ថ្លា​ឆ្វេង។ ក្រៅ​ពី​នេះ សហគមន៍​បាន​ត្រៀម​លក្ខណៈ​ស្វាគមន៍​បម្រើ​សេវាកម្ម​ជូន​ភ្ញៀវទេសចរ ដូចជា​មាន​កាណូត និង​ទូក លក់​ម្ហូប​អាហារ​ជាដើម៖ «គឺ​ថា​យើង​មិន​ឲ្យ​គេ​មក​ឆក់ ឬ​មួយ​គប់​គ្រាប់បែក​ទេ។ គោលបំណង​របស់​យើង​គឺ​យើង​ថែរក្សា​កន្លែង​ហ្នឹង។ ចង់​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាជន​យើង​មាន​មុខ​របរ មាន​ការងារ​ធ្វើ ហើយ​តម្លៃ​សមរម្យ​បំផុត​គឺ​នៅ​ទី​នេះ»។

​ប្រធាន​សហគមន៍ លោក ហ្វយ ប៊ុនវី កត់សម្គាល់​ថា នៅ​តំបន់​នោះ​សំបូរ​ដោយ​បទល្មើស​នេសាទ​ច្រើន លំបាក​នឹង​ទប់ស្កាត់​ទើប​អ្នក​ភូមិ​មូល​មតិ​គ្នា​បង្កើត​សហគមន៍​ដើម្បី​អភិរក្ស​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ក្នុង​តំបន់​នោះ និង​ការពារ​សត្វ​ស្វា​ជាង ២០​ក្បាល​ដែល​កំពុង​រស់​នៅ​លើ​កោះ​នោះ។ ក្រៅ​ពី​នេះ ស្ទើរ​ជា​រៀងរាល់​ឆ្នាំ​នៅ​ដើម​ខែ​មីនា រហូត​ដល់​ខែ​វិច្ឆិកា មាន​សត្វ​ក្អែក​ទឹក និង​សត្វ​ស្មោញ បាន​មក​រស់​នៅ​តំបន់​នោះ​រាប់​ម៉ឺន​ក្បាល។

លោក​រំពឹង​ថា ការ​បង្កើត​អេកូ​ទេសចរណ៍​នឹង​បង្ក​លក្ខណៈ​ងាយ​ស្រួល​អភិរក្ស​ធនធាន​ធម្មជាតិ​កាន់​តែ​ប្រសើរ​ជាង​មុន៖ «ទី​មួយ​ខ្ញុំ​ចង់​ឲ្យ​មាន​ការងារ​ធ្វើ​នៅ​ហ្នឹង​ទៅ​កុំ​ឲ្យ​វា​ដើរ​សេព​គ្រឿង​ញៀន​ដើរ​លេង​បន​ល្បែង​ពាលាអាវ៉ាសែ។ ខ្ញុំ​ចង់​ឲ្យ​ប្អូនៗ​ដឹង​អំពី​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ និង​តំបន់​រ៉ាំសា របស់​យើង​ហ្នឹង កុំ​ឲ្យ​មាន​ជន​ខិលខូច​មក​កាប់ យើង​ថែរក្សា​ដើម្បី​ត​ទៅ​អនាគត​កូន​ចៅ​យើង​ជំនាន់​ក្រោយ»។

ទិដ្ឋភាព​រមណីយដ្ឋាន​អេកូទេសចរណ៍​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ ស្ថិត​ក្នុង​សង្កាត់​សាមគ្គី ក្រុង​ស្ទឹងត្រែង កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១៧។ RFA/Men Sothyr 

រមណីយដ្ឋាន​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ ឋិត​នៅ​ផ្នែក​មួយ​ដៃ​កោះ​ហាន នៃ​ស្រុក​ថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​រដ្ឋបាល​ភូមិ​ខេ សង្កាត់​សាមគ្គី ក្រុង​ស្ទឹងត្រែង ឋិត​នៅ​ទិស​ខាង​ជើង​នៃ​ទី​រួម​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង ឆ្ងាយ​ពី​ទី​រួម​ខេត្ត​ប្រមាណ​ជាង ៣០​គីឡូម៉ែត្រ។ តំបន់​នោះ​ជា​តំបន់​រ៉ាំសា មាន​ដើម​ឈើ​ច្រើន​ប្រភេទ​ដុះ​បញ្ចេញ​ឫស​ខែ​ប្រាំង ដូច​ជា​ដើម​កញ្ច្រែង ដើម​រាំង និង​ដើម​ពោធិ៍ ជាដើម។ រុក្ខជាតិ​ទាំង​នោះ​ជា​ជម្រក​សត្វ​ត្រី​ពង​កូន និង​កន្លែង​អភិរក្ស​ជីវចម្រុះ​ធម្មជាតិ​របស់​សហគមន៍។

ពលរដ្ឋ​រស់​នៅ​ភូមិ​ខេ លោក អ៊ិន ជឿន  កត់សម្គាល់​ថា អ្នក​ភូមិ​រស់​នៅ​តំបន់​នោះ​មាន​ទម្លាប់​អាស្រ័យផល​នេសាទ​លក្ខណៈ​គ្រួសារ កម្រ​ទិញ​ម្ហូប​អាហារ​ពី​ផ្សារ​លើកលែងតែ​រដូវ​បិទ​នេសាទ។ លោក​ថា នៅ​រដូវ​ប្រាំង​កោះ​តំបន់​នោះ​មាន​ចំនួន​ប្រហែល​ជាង ៥០​កោះ ហើយ​ត្រូវ​លិច​ស្ទើរ​ទាំង​អស់​នៅ​ខែ​វស្សា គេ​ឃើញ​នៅ​សេសសល់​តែ​កោះ​ធំៗ។ លោក​មាន​បំណង​ចង់​ឲ្យ​សហគមន៍​មាន​លទ្ធភាព បង្កើត​អេកូ​ទេសចរណ៍ និង​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដោយ​មិន​ចង់​ឲ្យ​មាន​អ្នក​វិនិយោគ​គ្រប់គ្រង​តំបន់​នោះ ព្រោះ​ខ្លាច​ក្រែង​ការ​គ្រប់គ្រង និង​អាស្រ័យ​ផល​ធនធាន​ធម្មជាតិ​មិន​ច្បាស់លាស់៖ «ដល់​ពេល​ខែ​ប្រាំង​ពួក​ខ្ញុំ​ចង់​ធ្វើ​កន្លែង​លេង​ធម្មតា​ដល់​ពេល​ចាប់​ពី​ខែ ៦ ទៅ​ទឹក​លិច​អស់ ព្រោះ​ពួក​ខ្ញុំ​ប្រមូល​ទៅ​វិញ​អស់​ហើយ​អីវ៉ាន់។ ទឹក​លិច​អស់​វា​ជា​ជម្រក​សត្វ​ពង​ត្រី​ដែល​ពង​នៅ​ហ្នឹង​មាន​ត្រី​ក្អែក ត្រី​ក្របី ត្រី​ក្រពើ»។

​ដូច​គ្នា​នេះ​ដែរ អ្នក​ទេសចរ​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ទេសចរ​ច្រើន​ទៀត ដែល​កំពុង​កម្សាន្ត​នៅ​រមណីយដ្ឋាន​អេកូ​ទេសចរណ៍​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ គឺ​កញ្ញា ម៉ា ឡេនី មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ថា មូលហេតុ​ដែល​កញ្ញា​មក​កម្សាន្ត​នៅ​តំបន់​នោះ ដោយសារ​ទទួល​ព័ត៌មាន​តាម​បណ្ដាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក (Facebook)។ កញ្ញា​ចង់​ឲ្យ​សហគមន៍​មាន​គោល​ជំហរ​ច្បាស់លាស់​គ្រប់គ្រង និង​ការ​ទាញ​ប្រយោជន៍​ពី​អ្នក​ទេសចរ មិន​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រព័ន្ធ​ជីវចម្រុះ ជាពិសេស​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​កាក​សំណល់​ត្រឹមត្រូវ៖ «ខ្ញុំ​មិន​ចង់​ឲ្យ​គេ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​ទេ យើង​ជួយ​ថែរក្សា​ធម្មជាតិ ឬ​រុក្ខជាតិ​នៅ​ប្រទេស​យើង​ឲ្យ​បាន​ល្អ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​កាប់​បំផ្លាញ»។

ប្រធាន​មន្ទីរ​ទេសចរណ៍​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង លោក អ៊ន់ ប៉ោសឿន សម្ដែង​ការ​គាំទ្រ​ចំពោះ​ការ​បង្កើត​សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរ​របស់​ពលរដ្ឋ ក៏ប៉ុន្តែ​លោក​ថា ការ​បង្កើត​អេកូ​ទេសចរណ៍​លក្ខណៈ​សហគមន៍​ត្រូវ​មាន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើសរើស​គណៈកម្មការ​រចនាសម្ព័ន្ធ លក្ខន្តិកៈ និង​បែង​ចែក​ផលប្រយោជន៍​ច្បាស់លាស់ ដោយ​មាន​មន្ទីរ​ទេសចរណ៍​ទទួល​ស្គាល់​នូវ​លក្ខន្តិកៈ​របស់​សហគមន៍​ផង។ លោក​ថា មន្ទីរ​ជំនាញ​នឹង​ផ្តិតផ្តូង​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​បន្ថែម​ទៀត ផ្ដោត​សំខាន់​ពង្រឹង​ផលិតផល​ទេសចរណ៍ ការ​ផ្ដល់​សេវាកម្ម និង​គ្រប់គ្រង​កាកសំណល់​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ។

លោក អ៊ន់ ប៉ោសឿន បញ្ជាក់​ថា មន្ទីរ​ជំនាញ​នឹង​ចុះ​អប់រំ​ណែនាំ​សហគមន៍​ផ្ទាល់​ពី​គុណភាព​សេវាកម្ម សុខ​សុវត្ថិភាព គ្រប់គ្រង​សំរាម និង​កំណត់​តម្លៃ​សេវាកម្ម​ជាដើម៖ «មន្ទីរ​ទេសចរណ៍​មិន​មែន​ជា​កម្មសិទ្ធិ​តំបន់​ណា​មួយ​នោះ​ទេ។ មន្ទីរ​ទេសចរណ៍​ជា​ស្ថាប័ន​ជំនាញ​មួយ​ជួយ​ពង្រឹង​គុណភាព​នៃ​សេវាកម្ម ប្រសិន​មាន​ការ​វិនិយោគ។ ពាក់ព័ន្ធ​តំបន់​រ៉ាំសា ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​មន្ទីរ​បរិស្ថាន​ទៀត ព្រោះ​គេ​មាន​ចេញ​អនុក្រឹត្យ​នៅ​តំបន់​ហ្នឹង ព្រោះ​កា​ណា​គេ​កំណត់​កន្លែង​លេង​យ៉ាង​ម៉េច​អី​ម៉េច? ព្រោះ​វា​អាច​ប៉ះពាល់​ជីវចម្រុះ​នៅ​តំបន់​ហ្នឹង។ បំពង​សំឡេង​ខ្លាំង​ពេក​វា​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​សត្វ​នៅ​តំបន់​ហ្នឹង អ៊ីចឹង​មន្ទីរ​បរិស្ថាន​គេ​អាច​នឹង​ចុះ​ទៅ​វាយ​តម្លៃ​បន្ថែម​ទៀត​ដែរ គួរ​កំណត់​ឲ្យ​បាន​នៃ​ការ​រៀបចំ»។

​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង មាន​រមណីយដ្ឋាន​អេកូ​ទេសចរណ៍​ចំនួន ២៧​កន្លែង ក្នុង​នោះ​មាន​រមណីយដ្ឋាន​ទេសចរណ៍​ចំនួន ៧​កន្លែង ដែល​ផ្ដល់​សក្ដានុពល​ខ្លាំង គឺ​រមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​បុប្ផា​ភ្លុក រមណីយដ្ឋាន​អូរឫស្សី​កណ្ដាល សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​ឃុំ​ព្រះ​រំកិល សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​បូរីអូរស្វាយ រមណីយដ្ឋាន​អេកូ​ទេសចរណ៍​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​វើនសៀន និង​សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​អាហារ​ត្មាត៕